Solarny kinkiet na deszczową pogodę

Stopień IP w oświetleniu zewnętrznym: jak go czytać i dobrać

Oznaczenie IP na lampie zewnętrznej mówi, jak dobrze jej obudowa chroni wnętrze przed pyłem i wodą. Pierwsza cyfra dotyczy ciał stałych, druga wody, a w obu przypadkach wyższa cyfra oznacza mocniejszą ochronę. W praktyce pod zadaszeniem wystarczy zwykle IP44. Lampa stojąca w ogrodzie na deszczu powinna mieć co najmniej IP54, a najlepiej IP65. Oprawy przy samej ziemi i przy oczku wodnym wymagają IP67. Poniżej wyjaśniamy każdą cyfrę, podajemy gotowe klasy dla tarasu, ścieżki, elewacji i trawnika oraz pokazujemy, czego kod IP nie mówi.

Ogrodswieci
Dobierz oświetlenie do ogrodu
Poznaj solarne lampy ogrodowe, kinkiety i girlandy, które łączą bezprzewodowe działanie z energooszczędnym oświetleniem przestrzeni zewnętrznej.

Zobacz oświetlenie solarne

Krótko mówiąc

  • Kod IP ma dwie cyfry: pierwsza (0–6) opisuje ochronę przed ciałami stałymi i pyłem, druga (0–8) ochronę przed wodą.
  • Pod daszkiem, okapem lub wiatą zwykle wystarcza IP44.
  • Na otwartej przestrzeni, gdzie lampa łapie deszcz i wiatr, wybierz IP54 lub wyższe. IP65 to najbezpieczniejszy standard dla lamp wolnostojących.
  • Przy gruncie, w trawniku i przy oczku wodnym sięgnij po IP67. Do pracy stale pod wodą przeznaczone są wyłącznie oprawy IP68.
  • Kod IP nie opisuje odporności na mróz, słońce, uderzenia ani starzenie się uszczelek, więc liczy się też materiał obudowy i prawidłowy montaż.

Spis treści

Co oznacza kod IP na lampie

IP to skrót od International Protection, w handlu często rozwijany jako Ingress Protection. Zasady oznaczania opisuje norma IEC 60529, w Polsce wprowadzona jako PN-EN 60529:2003 „Stopnie ochrony zapewnianej przez obudowy (Kod IP)”. Badanie dotyczy obudowy, czyli tego, co oddziela elektronikę, diody LED i akumulator od otoczenia.

Kod zawsze zaczyna się od liter IP, po których stoją dwie cyfry charakterystyczne. Jak wyjaśnia Urząd Dozoru Technicznego w opisie badań obudów, pierwsza cyfra (od 0 do 6) określa ochronę ludzi przed dostępem do części niebezpiecznych i ochronę urządzenia przed wnikaniem ciał obcych. Druga cyfra (od 0 do 8) określa ochronę przed szkodliwymi skutkami wnikania wody.

Czytasz więc kod od lewej do prawej:

  1. IP: informacja, że chodzi o stopień ochrony obudowy.
  2. Pierwsza cyfra: pył, piasek, owady, liście, palce dziecka.
  3. Druga cyfra: deszcz, rosa, woda ze zraszacza, kałuże, zanurzenie.

Czasem zamiast jednej z cyfr pojawia się litera X, na przykład IPX4. Oznacza to, że producent podaje ochronę tylko w jednym zakresie (tu przed wodą), a drugiego parametru nie określa. Na lampie ogrodowej lepiej widzieć obie cyfry, bo w ogrodzie liczą się zarówno woda, jak i kurz, pyłki czy drobne owady.

Pierwsza cyfra: ochrona przed pyłem i ciałami stałymi

Na zewnątrz pierwsza cyfra ma znaczenie częściej, niż się wydaje. Przez szczeliny w oprawie mogą wejść mrówki, pajęczaki, nasiona traw czy pył z drogi, a z czasem zmatowić klosz od środka lub zabrudzić styki.

CyfraPrzed czym chroni obudowaCo to znaczy w ogrodzie
0brak ochronynie do użytku na zewnątrz
1ciała większe niż 50 mm, np. dłońtylko wnętrza
2ciała większe niż 12,5 mm, np. palectypowa lampa pokojowa
3ciała większe niż 2,5 mm, np. narzędziewciąż za mało na ogród
4ciała większe niż 1 mm, np. drutrozsądne minimum pod zadaszeniem
5pyłoochronność: pył może wniknąć tylko w ilości, która nie zakłóca pracydobra ochrona na otwartej przestrzeni
6pyłoszczelność: pył nie wnika wcalenajlepsza ochrona, standard opraw przy gruncie

Druga cyfra: ochrona przed wodą

To cyfra, na którą większość kupujących patrzy w pierwszej kolejności, i słusznie. Deszcz w Polsce pada pod różnymi kątami, często z wiatrem, a do tego dochodzą zraszacze, mycie tarasu wężem i topniejący śnieg.

CyfraPrzed czym chroni obudowaTypowa sytuacja
0brak ochronysucha łazienka? nie, suchy pokój
1krople spadające pionowozadaszenie bez wiatru
2krople przy wychyleniu obudowy do 15°jak wyżej
3natryskiwanie wodą pod kątemdeszcz padający ukosem
4bryzgi wody z dowolnego kierunkuweranda, wiata, okap
5struga wody z dyszyulewa z wiatrem, wąż ogrodowy
6silna struga wodyekspozycja na burze, mycie strumieniem
7krótkotrwałe zanurzeniekałuże, zalane rabaty, brzeg oczka
8ciągłe zanurzenie w warunkach uzgodnionych z producentemoprawy podwodne

Zakresy dla cyfr podajemy za dokumentem UDT o badaniach obudów. Ważna uwaga przy wyższych cyfrach: próby zanurzeniowe i próby strugą wody to różne testy. Według normy PN-EN 60529:2003 spełnienie IP67 lub IP68 nie oznacza automatycznie spełnienia IP65 lub IP66. Obudowa, która przeszła oba badania, ma podwójny kod, na przykład IP66/IP67. Jeśli lampa stoi przy ścieżce, którą myjesz wężem, i jednocześnie bywa zalewana, szukaj właśnie takiego oznaczenia.

Najpopularniejsze klasy IP w oświetleniu zewnętrznym

W sklepach z oświetleniem ogrodowym powtarza się kilka kodów. Każdy z nich ma swoje miejsce.

IP20

Ochrona przed dotknięciem palcem, bez żadnej ochrony przed wodą. To klasa do suchych wnętrz: lampka nocna, oprawa w salonie. Na zewnątrz się nie nadaje, nawet pod dachem, bo wieczorna rosa i wilgotne powietrze też są wodą.

IP44

Ochrona przed ciałami większymi niż 1 mm i bryzgami wody z każdej strony. To minimum dla oświetlenia pod zadaszeniem, czyli kinkietów pod okapem, lamp na zadaszonym tarasie, w wiacie czy przy drzwiach wejściowych osłoniętych daszkiem.

IP54

Pyłoochronność i ochrona przed bryzgami. Dobra klasa dla lamp, które łapią deszcz, ale nie stoją w miejscach, gdzie zbiera się woda. Dobrze sprawdza się na murkach, ogrodzeniach i otwartych częściach tarasu.

IP65

Pierwsza cyfra 6 to pyłoszczelność, druga cyfra 5 to ochrona przed strugą wody. To najbardziej uniwersalna klasa dla ogrodu: słupki przy ścieżkach, lampy wbijane w rabaty, reflektory na elewacji. IP65 nie oznacza jednak odporności na zanurzenie ani na myjkę ciśnieniową, dlatego lampy z tą klasą nie stawiaj tam, gdzie po ulewie stoi woda. Jeśli wahasz się między dwiema najczęstszymi klasami, porównaliśmy je w tekście IP44 czy IP65 dla lampy zewnętrznej.

IP67

Pyłoszczelność i ochrona przed krótkotrwałym zanurzeniem. To klasa dla opraw najazdowych, lamp wpuszczanych w kostkę i tych montowanych tuż nad gruntem, a także przy brzegu oczka wodnego. Nie jest przeznaczona do pracy stale pod wodą.

IP68

Ochrona przed ciągłym zanurzeniem w warunkach określonych przez producenta. Wybierasz ją wyłącznie do opraw, które mają świecić w oczku, fontannie lub basenie. Przy takich oprawach sprawdź w instrukcji, na jaką głębokość i na jak długo przewidziano zanurzenie.

Jakie IP wybrać do konkretnego miejsca w ogrodzie

Najprościej dobrać klasę według tego, jak lampa będzie narażona na wodę: czy ma nad sobą dach, czy stoi na deszczu, czy może znaleźć się w kałuży. Dla instalacji zasilanych z sieci norma wymaga, by urządzenia w nieosłoniętych miejscach na zewnątrz były chronione co najmniej przed strugami wody (IPX3), a w osłoniętych przed kroplami (IPX1). To jest dolna granica. Dla trwałości lampy w polskim klimacie warto mierzyć wyżej.

Miejsce montażuZalecany stopień IPDlaczego
Kinkiet pod okapem, przy drzwiach pod daszkiemIP44woda dociera tylko jako bryzgi i wilgoć
Zadaszony taras, wiata, altanaIP44jak wyżej, ale z boku może zawiewać deszcz
Otwarta część tarasu, balustrada, pergola bez dachuIP54–IP65bezpośredni deszcz z wiatrem
Elewacja bez zadaszenia, ogrodzenie, słupek bramyIP54–IP65ulewy, śnieg, woda spływająca po murze
Lampy wbijane w rabaty i przy ścieżceIP65deszcz, zraszacz, błoto pryskające z ziemi
Oprawy w kostce, najazdowe, tuż nad trawnikiemIP67kałuże, roztopy, krótkotrwałe zalanie
Brzeg oczka wodnegoIP67rozbryzgi i możliwe zalanie
W wodzie: oczko, fontannaIP68ciągłe zanurzenie

Zalecenia dla zadaszenia, słupków i opraw gruntowych pokrywają się z tym, co rekomendują specjaliści od bezpieczeństwa instalacji: IP44 pod dachem, IP54–IP55 przy deszczu i wietrze, IP65 dla słupków i większości opraw wolnostojących oraz IP67 przy gruncie.

Przy okazji wyboru klasy szczelności warto od razu pomyśleć o barwie światła. Inna sprawdzi się przy wejściu, inna na rabatach. Opisaliśmy to strefami w poradniku 3000K czy 4000K do ogrodu.

Czego kod IP nie mówi o lampie

Kod IP opisuje szczelność w chwili badania i tylko wobec pyłu i wody. Norma nie mówi nic o odporności na temperaturę, promieniowanie UV, uderzenia, substancje chemiczne czy ogień. W ogrodzie wszystkie te czynniki działają jednocześnie: lato z pełnym słońcem, zima z mrozem, nawozy, sól z drogi przy ogrodzeniu, piłka dziecka czy kosiarka.

Drugi aspekt to czas. Podczas badań stopni ochrony nie uwzględnia się starzenia materiału, a zmiany temperatury mogą wytworzyć w obudowie podciśnienie, które w niektórych warunkach wciąga wilgoć przez uszczelki. Dlatego przy wyborze lampy zewnętrznej patrz też na:

  • materiał obudowy: tworzywo odporne na UV, aluminium lub stal nierdzewna nie kruszą się po kilku sezonach;
  • uszczelki i klosz: dobrze dopasowany klosz to warunek, by deklarowana klasa działała w praktyce;
  • montaż zgodny z instrukcją: lampę trzeba zamontować w pozycji przewidzianej przez producenta, bo odwrócona oprawa może zbierać wodę zamiast ją odprowadzać;
  • drenaż przy oprawach gruntowych: żwir pod lampą wpuszczaną w ziemię odprowadza wodę, zanim zrobi się z niej kałuża.

Stopień IP a lampy solarne

Lampa solarna to mała, zamknięta elektrownia: panel fotowoltaiczny, akumulator, sterownik z czujnikiem zmierzchu i diody LED w jednej obudowie. Wszystko to pracuje na zewnątrz przez cały rok, dlatego szczelność obudowy ma tu bezpośredni wpływ na to, jak długo lampa będzie świecić.

Dużą zaletą oświetlenia solarnego jest brak przewodów zasilających. Nie ma przepustów kablowych, puszek w ziemi ani połączeń, przez które w tradycyjnej instalacji najczęściej dostaje się woda. Obudowa lampy solarnej jest zwarta, a ty nie musisz kopać rowów pod kabel ani wzywać elektryka do podłączenia zasilania. Więcej o tym, gdzie oświetlenie bez kabli sprawdza się najlepiej, piszemy w artykule oświetlenie ogrodu bez kabli.

Przy lampie solarnej dobierasz klasę IP według tych samych zasad co przy każdej innej oprawie. Jest tylko jedna różnica: lampa solarna musi stać tam, gdzie dociera słońce, czyli zwykle na otwartej przestrzeni. W praktyce oznacza to deszcz, więc przy lampach wolnostojących, słupkach i kinkietach na nieosłoniętej ścianie kieruj się klasą IP65 lub zbliżoną. Lampy wpuszczane w kostkę i trawnik powinny mieć IP67.

Stopień IP a lampy solarne

Pamiętaj też o kilku prostych nawykach. Panel czyść miękką ściereczką i wodą, bez myjki ciśnieniowej. Jeśli lampa ma wymienny akumulator, przy wymianie dokręć pokrywę do końca i sprawdź, czy uszczelka leży na swoim miejscu.

Najczęstsze błędy przy wyborze lampy według IP

  • Lampa wewnętrzna na tarasie. Oprawa IP20 pod zadaszeniem wydaje się bezpieczna, dopóki rosa i wilgoć nie zaczną działać na elektronikę.
  • IP44 na otwartym trawniku. Ta klasa jest projektowana na bryzgi, a nie na wielogodzinną ulewę z wiatrem.
  • IP65 tam, gdzie stoi woda. Przy zagłębieniach terenu, odpływach z rynny i w kostce lepiej sprawdzi się IP67.
  • Założenie, że IP67 „jest lepsze od wszystkiego”. Zanurzenie i struga wody to różne testy, dlatego tam, gdzie działa jedno i drugie, szukaj podwójnego kodu.
  • Patrzenie tylko na IP. Obudowa nieodporna na UV po kilku latach popęka, nawet jeśli fabrycznie miała świetną klasę szczelności.

Nasze zdanie: szczelność to podstawa ogrodowego światła

Na co dzień pomagamy dobierać oświetlenie do ogrodów, tarasów i elewacji, więc wiemy, że klasa IP jest jednym z pierwszych parametrów, które warto sprawdzić w opisie lampy, zaraz obok mocy światła i barwy.

Postawiliśmy na oświetlenie solarne, bo w ogrodzie rozwiązuje ono dwa problemy naraz. Nie wymaga instalacji elektrycznej, więc znika ryzyko związane z przewodami i połączeniami w wilgotnej ziemi. Montaż sprowadza się do wbicia lampy w rabatę albo przykręcenia kinkietu do ściany. Do tego lampa ładuje się za darmo od słońca i nie podnosi rachunku za prąd.

Naszym klientom radzimy jedno: najpierw określ miejsce, potem klasę IP, a dopiero na końcu wygląd. Jeśli lampa ma stać przy wejściu pod daszkiem, wybór jest szeroki. Jeśli przy ścieżce na otwartej przestrzeni, zawęź go do opraw o wyższej szczelności. Wtedy oświetlenie posłuży wiele sezonów i będzie cieszyć tak samo jak pierwszego wieczoru.

ARSA

Lampy solarne do każdego miejsca w ogrodzie

W naszym sklepie znajdziesz bezprzewodowe lampy solarne LED do ogrodu, na taras, ścieżki i elewację. Wszystkie działają bez kabli i bez podłączania do sieci, a montaż zajmuje kilka minut. Klasę szczelności każdej lampy podajemy w opisie produktu, więc łatwo dopasujesz ją do miejsca z tabeli powyżej.

Ogrodswieci

Na ścianę domu i przy drzwiach sprawdzi się kinkiet solarny LED z czujnikiem zmierzchu, a nad tarasem nastrojowa solarna girlanda z kulami LED. Pełny wybór czeka w kategorii lampy solarne, a oświetlenie na elewację zebraliśmy w zakładce kinkiety.

Najczęściej zadawane pytania

Co oznacza stopień IP54?

Cyfra 5 oznacza pyłoochronność: kurz może dostać się do środka tylko w ilości, która nie zakłóca pracy lampy. Cyfra 4 oznacza ochronę przed bryzgami wody z dowolnego kierunku. Taka lampa dobrze znosi deszcz na otwartej przestrzeni, ale nie powinna stać w miejscu, gdzie zbiera się woda.

Jaki jest stopień ochrony IP65?

IP65 to pełna pyłoszczelność i ochrona przed strugą wody z dowolnego kierunku. To najczęściej wybierana klasa dla lamp ogrodowych wolnostojących, słupków przy ścieżkach i reflektorów na elewacji. Nie chroni przed zanurzeniem, więc do opraw w kostce i przy oczku wodnym wybierz IP67.

Czy IP20 nadaje się na zewnątrz?

Nie. IP20 chroni tylko przed dotknięciem palcem i nie daje żadnej ochrony przed wodą. To klasa do suchych pomieszczeń. Na zewnątrz, nawet pod dachem, zacznij od IP44.

Jaki stopień IP do lampy w łazience?

W łazience klasę dobiera się do odległości od wanny i prysznica. Oprawy montowane blisko wody muszą mieć wyższą szczelność niż lampa przy drzwiach. Ponieważ łazienka to instalacja zasilana z sieci, o rozmieszczeniu opraw w poszczególnych strefach zdecyduj z elektrykiem, który wykonuje instalację.

Czy wyższe IP zawsze oznacza lepszą lampę do ogrodu?

Wyższe IP oznacza lepszą ochronę przed pyłem i wodą, ale klasa powinna pasować do miejsca. IP67 i IP68 opisują odporność na zanurzenie, a nie automatycznie na strugę wody, dlatego do miejsc, gdzie działa jedno i drugie, szukaj podwójnego oznaczenia, na przykład IP66/IP67. Równie ważne są materiał obudowy i prawidłowy montaż.

Źródła

Rekomendacje

Podobne wpisy

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *