Klosz szklany czy plastikowy? Jak wybrać do lampy w ogrodzie

W ogrodzie częściej wygrywa dobre tworzywo, czyli poliwęglan albo akryl stabilizowany UV. Jest lekkie, nie pęka od piłki, gradu czy kamyka spod kosiarki i nie zostawia odłamków w trawie. Szkło warto wybrać tam, gdzie lampa stoi w bezpiecznym miejscu, ma długo wyglądać szlachetnie i nie zmatowieć, czyli na tarasie, przy wejściu albo na ścianie domu. Najgorszy wybór to najtańszy plastik bez ochrony przed promieniowaniem UV. Taki klosz po jednym, dwóch sezonach żółknie i robi się kruchy. Poniżej rozbieramy oba materiały na części i pokazujemy, jak dopasować je do konkretnego miejsca w ogrodzie.

TL;DR

• Ścieżki, trawnik, miejsca do zabawy dzieci i okolice podjazdu: wybierz klosz z poliwęglanu. Jest najbardziej odporny na uderzenia i bezpieczny, gdy coś w niego trafi.
• Taras, elewacja, wejście do domu: szkło albo akryl dają najczystsze światło i najdłużej wyglądają jak nowe.
• Unikaj tworzywa bez stabilizacji UV, szczególnie tanich kloszy z polistyrenu. One żółkną i kruszeją najszybciej.
• Szczelność zależy od całej oprawy, nie od materiału klosza. Uszczelka i konstrukcja liczą się bardziej niż to, czy klosz jest szklany.
• Stłuczony klosz szklany nie trafia do zielonego pojemnika. Wyrzucasz go do odpadów zmieszanych albo oddajesz do PSZOK.

Spis treści

• Szkło i tworzywo: porównanie w jednej tabeli
• Plastik plastikowi nierówny: PC, PMMA i PS
• Kiedy szkło ma przewagę
• Kiedy tworzywo wygrywa
• Klosz przezroczysty, mleczny czy mrożony
• Szczelność to sprawa całej lampy, nie klosza
• Ciepło, diody LED i konstrukcja oprawy
• Co zmienia się w lampach solarnych
• Jak czyścić klosz, żeby mu nie zaszkodzić
• Gdzie wyrzucić stary klosz
• Nasze zdanie: tworzywo do pracy, szkło do ozdoby
• Lampy solarne dobrane do miejsca w ogrodzie
• FAQ
• Źródła

Szkło i tworzywo: porównanie w jednej tabeli

Przy pytaniu o klosz szklany czy plastikowy wiele osób myśli tylko o wyglądzie. W ogrodzie dochodzi jednak słońce przez cały dzień, mróz w nocy, deszcz, pyłki, owady i przypadkowe uderzenia. Tak wypadają oba materiały w codziennym użytkowaniu:

Tabela pokazuje, że nie ma jednego zwycięzcy. Jest za to dość prosta reguła: im bliżej ziemi i im więcej ruchu wokół lampy, tym bardziej opłaca się tworzywo. Im wyżej i spokojniej, tym więcej sensu ma szkło.

Plastik plastikowi nierówny: PC, PMMA i PS

Słowo „plastik” w opisie lampy niewiele mówi. O trwałości klosza decyduje konkretne tworzywo i to, czy producent dodał do niego stabilizatory UV.

Poliwęglan (PC)

Poliwęglan to tworzywo do zadań specjalnych. Znosi uderzenia, które rozbiłyby szkło, i dobrze pracuje zarówno w mrozie, jak i w upale. Dlatego sprawdza się przy podjeździe, na placu zabaw, pod drzewami, z których spadają gałęzie i szyszki, oraz wszędzie tam, gdzie pracuje kosiarka albo podkaszarka. Jego słabszą stroną jest powierzchnia: rysuje się łatwiej niż szkło, a bez stabilizacji UV z czasem matowieje i nabiera żółtego odcienia.

Akryl, czyli szkło akrylowe (PMMA)

Akryl jest wyborem dla osób, którym zależy na wyglądzie. Przepuszcza światło niemal tak dobrze jak szkło, długo zachowuje klarowność i lepiej niż tanie tworzywa opiera się żółknięciu. Jest odporniejszy na uderzenia od szkła, ale słabszy od poliwęglanu, więc pasuje na tarasy, elewacje i rabaty, gdzie lampa nie jest narażona na przypadkowe trafienie.

Polistyren (PS)

Polistyren to materiał najtańszych lampek. Kusi ceną, ale słabo znosi słońce i zmiany pogody. Po kilku miesiącach na pełnym słońcu potrafi pożółknąć, zmatowieć i zacząć pękać przy dotyku. Jeśli w opisie produktu nie ma informacji o materiale ani o odporności na UV, załóż, że to właśnie taki klosz. Co sprawdzić w karcie produktu, opisaliśmy w poradniku o odporności lamp ogrodowych na promieniowanie UV.

Najczęstszy błąd przy zakupie to kierowanie się wyłącznie ceną. Różnica między tanim a stabilizowanym tworzywem w sklepie wynosi zwykle kilka złotych, a w ogrodzie oznacza lata zamiast miesięcy.

Kiedy szkło ma przewagę

Szkło nie żółknie, nie elektryzuje się tak bardzo jak tworzywa, więc mniej przyciąga kurz, i trudno je porysować. Po pięciu latach wygląda tak samo jak pierwszego dnia, o ile nic w nie nie uderzy. Dobrze sprawdza się w takich miejscach:

• kinkiety na ścianie domu, zawieszone wysoko, poza zasięgiem piłek i zwierząt,
• lampy przy drzwiach wejściowych i na tarasie zadaszonym, gdzie liczy się wygląd z bliska,
• lampiony i latarenki dekoracyjne stawiane na stole, schodach czy murku,
• aranżacje w stylu klasycznym lub rustykalnym, w których plastik wyglądałby obco.

Szkło szkłu też nie jest równe. Producenci elementów optycznych do opraw zewnętrznych rozróżniają zwykłe szkło sodowo-wapniowe, borokrzemowe i niskożelazowe. Zwykłe szkło wystarcza do większości dekoracyjnych i ochronnych zastosowań. Borokrzemowe stosuje się tam, gdzie występują duże różnice temperatur, a niskożelazowe tam, gdzie liczy się maksymalna przepuszczalność światła i brak zielonkawego odcienia. W lampach ogrodowych z diodami LED, które grzeją się słabo, zwykłe szkło w zupełności wystarcza.

Pamiętaj o wadze. Szklany klosz w lampie wbijanej w ziemię dociąża jej górną część i przy rozmiękłym gruncie lampa łatwiej się przechyla. Przy kinkietach to bez znaczenia, przy lekkich lampkach na szpikulcu już tak.

Kiedy tworzywo wygrywa

Ogród to nie salon. Lampy przy ścieżce dostają kopniaki, potrącają je psy, trafiają w nie piłki, kamyki wyrzucone przez kosiarkę i grad. Jeden stłuczony klosz szklany oznacza nie tylko wymianę lampy, ale też wybieranie odłamków z trawy, w której potem bawią się dzieci. W takich miejscach tworzywo wygrywa bez dyskusji:

• lampy wbijane wzdłuż ścieżek i podjazdów,
• oświetlenie trawnika i rabat, które pracuje przy kosiarce,
• okolice placu zabaw, piaskownicy i basenu, gdzie ludzie chodzą boso,
• ogrody z psami, które lubią gonić po rabatach,
• girlandy i lampy wiszące, gdzie każdy gram mniej odciąża mocowania i gałęzie.

Tworzywo jest też praktyczne przy dużych realizacjach. Firmy urządzające ogrody, które montują kilkadziesiąt punktów świetlnych naraz, doceniają mniejszą wagę przesyłki, mniej strat w transporcie i łatwiejszy montaż.

Klosz przezroczysty, mleczny czy mrożony

Materiał to jedno, wykończenie to drugie. To ono w dużej mierze decyduje, jak lampa świeci i czy razi w oczy.

Klosz transparentny, czyli przezroczysty, przepuszcza najwięcej światła. Widać przez niego diodę i jej wnętrze, więc źródło światła jest punktowe i wyraźne. To dobry wybór tam, gdzie lampa ma po prostu oświetlać: schody, wejście, podjazd.

Klosz mleczny (opalowy) rozprasza światło równomiernie. Dioda znika, a lampa świeci całą powierzchnią, miękko i bez olśnienia. Płaci się za to częścią strumienia świetlnego, bo mleczne wykończenie pochłania jej sporo, w zależności od grubości i gęstości materiału. Takie klosze najlepiej pasują do oświetlenia dekoracyjnego, rabat i elewacji, czyli tam, gdzie patrzysz prosto na lampę.

Klosz mrożony, satynowany lub ryflowany to kompromis. Rozprasza światło mniej niż mleczny, więc traci mniej jasności, ale wciąż łagodzi ostry punkt diody. Wzory ryflowane i „pękane” dodatkowo rzucają na podłoże dekoracyjne refleksy.

W lampach solarnych ma to szczególne znaczenie. Dioda zasilana z małego akumulatora ma ograniczoną moc, więc klosz mleczny potrafi sprawić, że lampa, która miała oświetlać ścieżkę, jedynie ją zaznacza. Jeśli zależy Ci na realnym świetle, wybieraj klosz przezroczysty lub lekko mrożony, a mleczny zostaw do dekoracji.

Szczelność to sprawa całej lampy, nie klosza

Wiele osób wybiera szkło w przekonaniu, że lepiej chroni elektronikę przed wodą. To mit. Klasa szczelności, na przykład IP44 czy IP65, dotyczy całej oprawy, a nie samego klosza. Specjaliści od szkła do opraw zewnętrznych zwracają uwagę, że szczelność zależy od uszczelek, montażu i sztywności obudowy. Najtwardsze szkło nie pomoże, jeśli uszczelka nie jest właściwie dociśnięta.

W praktyce oznacza to, że warto sprawdzać trzy rzeczy:

1. Klasę IP podaną dla całej lampy. Do ogrodu bez zadaszenia rozsądnym minimum jest IP44, a do miejsc bardziej narażonych na deszcz i zraszacze lepiej sprawdza się IP65. Różnice wyjaśniamy w tekście IP44 czy IP65: którą klasę wybrać dla lampy zewnętrznej.
2. Sposób łączenia klosza z obudową. Gwint z uszczelką albo zatrzaski z gumowym pierścieniem są pewniejsze niż klosz po prostu wciśnięty w oprawę.
3. Stan uszczelki po zimie. Guma twardnieje i pęka. Jeśli w kloszu pojawia się para lub woda, winna jest zwykle uszczelka, nie materiał. Co wtedy zrobić, opisaliśmy w poradniku o uszczelnianiu lampy solarnej.

Ciepło, diody LED i konstrukcja oprawy

Diody LED grzeją się znacznie słabiej niż żarówki, ale nie są zupełnie zimne. Ciepło skupione przy kloszu przez tysiące godzin pracy przyspiesza starzenie tworzywa. Dlatego dla trwałości lampy liczy się nie tylko materiał, ale i to, jak oprawę zaprojektowano: czy elektronika i układ optyczny są od siebie oddzielone, czy ciepło ma gdzie uciec, czy klosz da się zdjąć i wymienić.

Producenci tworzyw do profesjonalnego oświetlenia rozwiązują ten problem specjalnymi gatunkami akrylu. Przykładem są soczewki do latarni ulicznych LED wykonane z akrylu o podwyższonej odporności termicznej, do 105°C, który zachowuje przejrzystość przez lata pracy na zewnątrz. To dowód, że dobrze dobrane tworzywo może być w oświetleniu materiałem pierwszego wyboru, a nie tańszym zamiennikiem szkła.

Ta sama logika dotyczy każdego miejsca, w którym LED pracuje blisko materiału i wilgoci. Dobrze to widać na przykładzie podświetlenia LED lustra w łazience, gdzie liczą się odstęp diody od materiału, odprowadzenie ciepła i ochrona przed parą. W ogrodzie zamiast pary jest deszcz i rosa, ale zasada pozostaje ta sama: konstrukcja decyduje o trwałości bardziej niż materiał klosza.

Co zmienia się w lampach solarnych

Lampa solarna to zamknięty układ: panel fotowoltaiczny, akumulator, sterownik i dioda, zwykle w jednej obudowie. Wpływa to na wybór klosza na kilka sposobów:

• Waga ma znaczenie. Lampy solarne często stoją na szpikulcach lub lekkich słupkach, więc ciężki szklany klosz zwiększa ryzyko przewrócenia. Do stabilnego montażu przydaje się słup maszt do lamp solarnych 40 mm.
• Liczy się każdy lumen. Energia z małego panelu jest ograniczona, więc klosz powinien przepuszczać jak najwięcej światła. Przezroczyste szkło i dobry akryl są tu w przewadze nad mlecznymi wykończeniami.
• Panel też ma osłonę. Nad ogniwem jest zwykle warstwa tworzywa lub szkła. Jeśli zmatowieje lub pożółknie, lampa gorzej się ładuje i krócej świeci. Odporność na UV dotyczy więc nie tylko klosza, ale i panelu.
• Nie ma kabli, więc lampy łatwo przestawić. To zaleta, ale też ryzyko kradzieży w ogrodach od strony ulicy. Kilka sposobów opisaliśmy w tekście o zabezpieczaniu lamp ogrodowych przed kradzieżą.

Jak czyścić klosz, żeby mu nie zaszkodzić

Zasady są proste, ale dla szkła i tworzywa trochę inne.

Szkło: umyj je ciepłą wodą z odrobiną płynu do naczyń, spłucz i wytrzyj do sucha miękką ściereczką z mikrofibry, żeby nie zostały zacieki. Do kamienia z twardej wody z deszczu lub zraszacza wystarczy rozcieńczony ocet. Szkło zniesie też delikatne mleczko, ale nie używaj go na nadrukach i powłokach dekoracyjnych.

Tworzywo: tylko woda z łagodnym płynem i miękka ściereczka. Nie używaj proszków do szorowania, druciaków ani papierowych ręczników, bo rysują powierzchnię. Unikaj też rozpuszczalników i silnych środków z alkoholem lub amoniakiem, chyba że producent lampy wyraźnie na nie pozwala. Akryl i poliwęglan mogą od nich zmatowieć lub popękać. Nigdy nie czyść plastikowego klosza na sucho, bo kurz i piasek działają jak papier ścierny.

W obu przypadkach zdejmij klosz lub wyłącz lampę przed myciem, a przed ponownym założeniem sprawdź, czy uszczelka jest czysta i nie zawinęła się. Wiele przecieków zaczyna się właśnie po wiosennym myciu.

Gdzie wyrzucić stary klosz

To pytanie zaskakuje wiele osób. Szklany klosz to nie słoik i nie trafia do zielonego pojemnika. Według Ministerstwa Klimatu i Środowiska do pojemnika na szkło wrzucamy tylko opakowania szklane, czyli butelki i słoiki po żywności, napojach i kosmetykach. Klosze lamp, podobnie jak żarówki, lustra czy szkło żaroodporne, mają inny skład i zanieczyściłyby surowiec do recyklingu.

Stłuczony klosz zawiń w gazetę lub karton, żeby nikt się nie skaleczył, i wyrzuć do odpadów zmieszanych. Większe elementy oddaj do Punktu Selektywnego Zbierania Odpadów Komunalnych (PSZOK) w swojej gminie. Pamiętaj też, że lampa solarna to sprzęt elektryczny z akumulatorem: całej zużytej lampy nie wyrzucasz do śmieci, tylko oddajesz do PSZOK lub punktu zbierania zużytego sprzętu. Plastikowy klosz to nie opakowanie, więc też nie trafia do żółtego pojemnika, choć zasady segregacji warto sprawdzić w regulaminie swojej gminy.

Nasze zdanie: tworzywo do pracy, szkło do ozdoby

Sprzedajemy bezprzewodowe oświetlenie solarne do ogrodów, na tarasy i elewacje, więc pytanie o szkło i plastik słyszymy od klientów regularnie. Nasza odpowiedź jest zawsze praktyczna: zacznij od miejsca, nie od materiału. Lampy przy ścieżkach i na trawniku traktujemy jak narzędzia. Mają przetrwać kosiarkę, psa i grad, więc wybieramy dla nich lekkie i odporne tworzywo. Kinkiety na ścianie i dekoracje na tarasie to ozdoba domu i tu szkło lub dobry akryl potrafią się odwdzięczyć wyglądem przez lata.

Drugą rzeczą, którą powtarzamy, jest to, że klosz nie naprawi słabej konstrukcji. Dobra lampa solarna ma sensowną klasę szczelności, dobrze dopasowaną uszczelkę i tworzywo, które nie poddaje się słońcu. Lampa ogrodowa jest dla nas dobra wtedy, gdy można ją wbić w ziemię, zapomnieć o niej i co wieczór cieszyć się światłem bez kabli i bez rachunków za prąd.

— ARSA

Lampy solarne dobrane do miejsca w ogrodzie

Jeśli wiesz już, gdzie stanie lampa, przejrzyj nasze lampy solarne: od modeli do ścieżek i rabat po mocniejsze lampy do podjazdu. Na ścianę domu i taras znajdziesz kinkiety solarne, a girlandy i dekoracje w kategorii do ogrodu. Wszystkie działają bez instalacji elektrycznej, więc montaż zajmuje minuty, a nie dni.

FAQ

Gdzie wyrzucić szklany klosz od lampy?

Do odpadów zmieszanych, najlepiej zawinięty w papier, żeby nikt się nie skaleczył. Większe elementy oddasz do gminnego PSZOK. Nie wrzucaj klosza do zielonego pojemnika, bo jest on przeznaczony wyłącznie na szklane opakowania, takie jak butelki i słoiki.

Czym się różni klosz od abażuru?

Klosz jest sztywny, zwykle ze szkła lub tworzywa, i często osłania źródło światła ze wszystkich stron, także przed wodą. Abażur wykonuje się najczęściej z tkaniny, papieru lub cienkiego tworzywa na stelażu i jest otwarty od góry i od dołu. W ogrodzie stosuje się klosze, bo abażury nie znoszą deszczu.

Czy plastikowy klosz zawsze żółknie?

Nie. Żółknie przede wszystkim tanie tworzywo bez stabilizacji UV, na przykład polistyren. Poliwęglan i akryl stabilizowane UV zachowują przejrzystość przez wiele sezonów. Szukaj w opisie lampy nazwy materiału i informacji o odporności na promieniowanie UV.

Co to jest klosz transparentny?

To klosz całkowicie przezroczysty, przez który widać diodę. Przepuszcza najwięcej światła, więc dobrze sprawdza się tam, gdzie lampa ma realnie oświetlać, na przykład na schodach i przy wejściu. Jeśli światło ma być miękkie i nie razić, lepszy będzie klosz mleczny lub mrożony.

Jak myć szklane klosze, żeby nie zostawały zacieki?

Umyj je ciepłą wodą z płynem do naczyń, spłucz czystą wodą i od razu wytrzyj do sucha mikrofibrą. Osad z twardej wody usuniesz rozcieńczonym octem. Przed założeniem klosza z powrotem sprawdź, czy uszczelka jest czysta i dobrze leży.

Źródła

• Outdoor & Landscape Lighting Guide, BO-GLASS
• Lena Lighting i PLEXIGLAS® Optical HT w latarniach LED, Röhm
• Szkło: co wrzucać do zielonego pojemnika, Ministerstwo Klimatu i Środowiska
• Zasady segregowania odpadów komunalnych, Ministerstwo Klimatu i Środowiska

Rekomendacje

• Kiedy stal, kiedy plastik: 5 kryteriów dla projektantów obudów